Reddi Miras Nasıl Yapılır? Süre, Başvuru ve Borçlu Miras Riski
Mirasın reddi, mirasbırakanın ölümünü öğrendiğiniz günden itibaren 3 ay içinde sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla yapılır; bu süre hak düşürücüdür ve kaçırıldığında mirası borçlarıyla birlikte kabul etmiş sayılırsınız.
Mirasın reddi: temel kural ve 3 aylık süre
Mirasın reddi için yasal süre 3 aydır ve hak düşürücüdür (TMK m. 606). Mahkeme bunu kendiliğinden dikkate alır; tarafların bunu ileri sürüp sürmediğine bakmaz (Yargıtay 14. HD, E. 2016/310 K. 2018/784 T. 05.02.2018). Üç ay geçtikten sonra mirası reddetme imkânı ortadan kalkar; ret beyanı sunulsa bile kabul edilmez.
Süre nasıl başlar? Yasal mirasçılar için mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten, atanmış mirasçılar için ise vasiyetnamenin kendilerine resmen bildirildiği tarihten itibaren işlemeye başlar (Yargıtay 14. HD, E. 2015/2704 K. 2015/3589 T. 02.04.2015). Vasiyetnamenin geçerliliği tartışmalıysa ret süresinden bağımsız olarak vasiyetnamenin iptali ve tenkis davası ayrı bir yol olarak değerlendirilebilir. Bazı mirasçılar ölümü geç öğrenebilir; bu durumda öğrenme tarihinin ispatı kritik olur ve mahkeme bu konuyu araştırmakla yükümlüdür (Yargıtay 2. HD, E. 2011/12858 K. 2012/5900 T. 15.03.2012).
Üç aylık süreyi kaçıran mirasçı, mirası borçlarıyla birlikte kayıtsız şartsız kazanmış olur (Yargıtay 2. HD, E. 2007/5913 K. 2008/6393 T. 05.05.2008). Borcun farkında olmak bu sonucu değiştirmez.
Başvuru nereye, nasıl yapılır?
Ret beyanı, Sulh Hukuk Mahkemesi'ne sözlü veya yazılı olarak yapılır (Yargıtay 14. HD, E. 2016/18525 K. 2020/8101 T. 07.12.2020; Yargıtay 7. HD, E. 2024/1539 K. 2025/48 T. 06.01.2025). Dava hasımsız yürütülür; yani karşı taraf gösterilmez (Yargıtay 2. HD, E. 2012/10148 K. 2013/3246 T. 12.02.2013). Sözlü beyan tutanakla kayıt altına alınır; yazılı dilekçeyle de başvurulabilir.
Ret beyanı sulh hâkimine ulaştığı andan itibaren sonuç doğurur. Postada geçen süre, teslim tarihini değil ulaşma tarihini belirler (Yargıtay 8. HD, E. 2013/9343 K. 2014/1423 T. 03.02.2014).
Vekâletname uyarısı: Davayı avukat aracılığıyla açıyorsanız, vekâletnamede "mirasın reddi" yetkisinin açıkça yer alması zorunludur. Genel vekâletname bu iş için yetmez; özel yetki içermeyen beyanlar hukuki sonuç doğurmaz (Yargıtay 14. HD, E. 2021/1915 K. 2021/3611 T. 31.05.2021). Bu formalitenin atlanması sık karşılaşılan bir hatadır.
Hakimin inceleme yetkisi: ne sorar, ne sorgulamaz?
Sulh hukuk mahkemesi hâkiminin görevi sınırlıdır. Hakim yalnızca iki şeyi inceler: ret beyanının süresinde yapılıp yapılmadığını ve ret talebinde bulunanın gerçekten mirasçı sıfatını taşıyıp taşımadığını (Yargıtay 2. HD, E. 2011/17889 K. 2012/12005 T. 07.05.2012). Her iki şart gerçekleşmişse ret beyanını tutanakla tespit edip özel kütüğüne tescil eder. Terekenin değerini ya da borcun miktarını araştırmak hâkimin görevi değildir.
Sürenin hesaplanması: adli tatil ve TBK farkı
TMK'nın öngördüğü 3 aylık süreyi hesaplarken HMK'nın usul hükümlerini değil, TBK'nın 92. maddesini (Eski BK m. 76) esas almak gerekir; TMK m. 5'teki atıf bu yönde (Yargıtay 14. HD, E. 2015/2376 K. 2015/5130 T. 06.05.2015). Pratik sonuç şudur: 3 aylık sürenin sonu adli tatile denk gelse bile süre uzamaz. Adli tatil bu maddi hukuk sürelerini askıya almaz (Yargıtay 7. HD, E. 2022/5924 K. 2023/6421 T. 20.12.2023). Temmuz-Ağustos döneminde süreyi kullananların bunu göz önünde bulundurması gerekir.
Sıradaki mirasçıya geçen süre
Bir mirasçı mirası reddedince, payı yasal mirasçılar ve saklı pay düzenine göre sıradaki mirasçıya geçer. Bu yeni mirasçı için ayrı bir 3 aylık süre işlemeye başlar; ancak bu sürenin başlangıcı, önceki mirasçının ret beyanını öğrendiği tarihtir (Yargıtay 14. HD, E. 2016/16559 K. 2020/6613 T. 22.10.2020). Alt sıradaki mirasçıların ret haberini geç öğrenmesi veya hiç öğrenememesi ciddi hak kayıplarına yol açabilir. Reddeden mirasçının sıradaki mirasçıları haberdar etmesi yerinde olur.
Terekenin yazımı gibi koruma önlemleri alınmışsa süre farklı işler: yazım işleminin sona erdiği sulh hâkimi tarafından mirasçılara bildirildiğinde başlar (Yargıtay 8. HD, E. 2013/16406 K. 2014/11138 T. 30.05.2014).
Hükmi ret (TMK m. 605/2): süre aranmayan durum
Mirasbırakanın ölüm tarihinde ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse, miras zaten reddedilmiş sayılır. Buna "hükmi ret" ya da "hükmen ret" denir (TMK m. 605/2). Bu durum herhangi bir süreye bağlı değildir; mirasçılar terekenin borca batık olduğunun tespitini her zaman isteyebilirler. Kendilerine karşı alacaklılar tarafından dava açıldığında ise bunu def'i olarak ileri sürmeleri de mümkündür (İstanbul BAM 43. HD, E. 2025/880 K. 2025/1010 T. 10.07.2025; Yargıtay 7. HD, E. 2015/19767 K. 2015/12610 T. 18.06.2015).
Gerçek ret ile hükmi ret arasındaki fark önemlidir: gerçek rette mirasçı aktif olarak beyan verir ve süreye tabidir; hükmi rette ise beyan aranmaz, süre işlemez, ancak borca batıklık durumunun ispatlanması gerekir.
Alacaklılar ret beyanını iptal ettirebilir mi?
Evet. Malvarlığı borcuna yetmeyen bir mirasçı, alacaklılarına zarar vermek amacıyla mirası reddederse, alacaklılar veya iflas idaresi bu reddin iptali için dava açabilir. Dava açma süresi: ret tarihinden itibaren 6 ay (Yargıtay 8. HD, E. 2013/9343 K. 2014/1423 T. 03.02.2014; Ankara BAM 22. HD, E. 2022/241 K. 2024/368 T. 03.04.2024). Ciddi borcu olan bir kişi miras yoluyla değerli bir varlık kazanırken reddi miras yapıyorsa, alacaklı bu yola başvurabilir. Mirasbırakanın sağlığında yaptığı el altından devirler söz konusuysa ayrıca muris muvazaası nedeniyle tapu iptal ve tescil davası gündeme gelebilir.
Süreç tablosu
| Aşama | Ne yapılır | Kritik nokta |
|---|---|---|
| Ölümün öğrenilmesi | Süre başlar | Yasal mirasçıda ölüm öğrenme tarihi; atanmış mirasçıda vasiyetnamenin tebliği |
| Değerlendirme | Tereke aktif/pasif dengesi incelenir | Borca batıklık varsa TMK 605/2 devrede |
| Başvuru | Sulh Hukuk Mahkemesi'ne sözlü veya yazılı ret beyanı | 3 ay hak düşürücü (TMK m. 606) |
| Hakim incelemesi | Süre ve mirasçılık sıfatı denetlenir | Diğer uyuşmazlıklar kapsam dışı |
| Tescil | Ret beyanı tutanakla tespit edilip kütüğe işlenir | Beyanın hâkime ulaşma tarihi belirleyici |
| Alt mirasçıya intikal | Sıradaki mirasçı için yeni süre başlar | Öğrenme tarihi itibariyle 3 ay |
| Alacaklı itirazı | Reddin iptali davası | Ret tarihinden 6 ay içinde |
Sık sorulan sorular
Ret beyanını verip sonra geri alabilir miyim? Kural olarak hayır. Beyan sulh hâkimine ulaştığı anda sonuç doğurur ve bu tarihten itibaren geri alınamaz.
Bir mirasçı reddedince diğer mirasçıların payı ne olur? Reddeden mirasçının payı, alt sıradaki mirasçılara geçer. O mirasçılar da reddetmek istiyorsa, reddeden mirasçının ret beyanını öğrendikleri tarihten itibaren kendi 3 aylık süreleri işlemeye başlar (Yargıtay 14. HD, E. 2016/16559 K. 2020/6613 T. 22.10.2020).
Mirasbırakanın borçlu olduğunu bilmiyordum; ret süresi geçti, ne yapabilirim? Eğer borca batıklık ölüm tarihinde zaten açıkça belliyse hükmi ret (TMK m. 605/2) iddiasıyla mahkemeye gidilebilir. Bu yol süreye bağlı değildir. Ancak borca batıklığın ispatı mirasçının üzerindedir.
Sulh hukuk mahkemesi hangi şehirde, hangi ilçede? Mirasbırakanın son ikametgâhının bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesi yetkilidir. Örneğin son yerleşim yeri İzmir'deyse ret beyanı İzmir sulh hukuk mahkemelerine sunulur.
Avukat olmadan başvurabilir miyim? Evet. Sözlü beyan yapılabilir; hakim bunu tutanakla tespit eder. Bununla birlikte, borca batıklık uyuşmazlığı veya süre itirazı söz konusuysa hukuki destek almak daha güvenlidir.
Adli tatil döneminde sürem bitiyor, uzar mı? Uzamaz. 3 aylık ret süresi maddi hukuk hükmü niteliğinde olduğundan adli tatil bu süreyi durdurmaz veya uzatmaz (Yargıtay 7. HD, E. 2022/5924 K. 2023/6421 T. 20.12.2023).
Tüm mirasçılar reddederse miras ne olur? Miras, Hazineye intikal eder.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Mirasın reddiyle ilgili somut durumunuz için bir avukata başvurmanızı öneririz. Atıf yapılan kararlar konunun yargıdaki ele alınışını örneklemek içindir; güncel mevzuat ve içtihat değişebilir.
